ترش کردن یعنی برگشت مایع ترش یا تلخ معده به گلو و دهان؛ علامتی که اغلب بعد از غذا، هنگام خم شدن یا در خواب اتفاق می‌افتد. بسیاری از افراد آن را با «اسید معده زیاد» یکی می‌دانند، در حالی که مشکل اصلی اغلب برگشت اسید است نه تولید بیش از حد آن. این مطلب بخشی از راهنمای کامل بیماری‌های معده است.
اسید معده چه نقشی دارد؟
اسید کلریدریک معده برای هضم پروتئین‌ها، فعال کردن آنزیم پپسین، جذب آهن و ویتامین B12 و از بین بردن میکروب‌های غذا ضروری است. معده به‌طور طبیعی اسید زیادی تولید می‌کند و با لایه مخاطی از خود محافظت می‌کند. مشکل وقتی ایجاد می‌شود که اسید به جایی برسد که محافظ ندارد، یعنی مری، یا لایه محافظ معده آسیب ببیند.
علت‌های ترش کردن
- ضعف دریچه انتهای مری و رفلاکس. ببینید: ریفلاکس معده.
- پرخوری و شام دیروقت.
- چاقی و فشار شکم.
- فتق هیاتال.
- بارداری.
- غذاهای چرب، قهوه، شکلات و نوشابه.
- تنبلی معده که غذا را مدت طولانی در معده نگه می‌دارد.
آیا معده من اسید زیادی تولید می‌کند؟
تولید بیش از حد واقعی اسید فقط در چند بیماری نادر مثل سندرم زولینگر ـ الیسون دیده می‌شود. در بیشتر افرادی که ترش می‌کنند، مقدار اسید طبیعی است و مشکل در برگشت آن است. به همین دلیل کاهش اسید با دارو علائم را کم می‌کند، اما اصلاح عادت‌ها و کنترل وزن برای درمان ریشه‌ای ضروری است.
راه‌های کاهش ترش کردن
- وعده‌های کوچک بخورید و تا سه ساعت بعد از غذا دراز نکشید.
- سر تخت را ۱۵ تا ۲۰ سانتی‌متر بالا ببرید؛ بالش اضافه کافی نیست.
- روی پهلوی چپ بخوابید.
- کمربند و لباس تنگ نپوشید.
- وزن اضافه را کم کنید.
- سیگار و قلیان را ترک کنید.
- آنتی‌اسید برای تسکین کوتاه‌مدت و داروهای کاهنده اسید با نظر پزشک. ببینید: داروهای معده.
ترش کردن شبانه و عوارض آن
اسیدی که شب‌ها به گلو برمی‌گردد می‌تواند باعث سرفه، گرفتگی صدا، گلودرد صبحگاهی، آسیب مینای دندان و حتی برگشت مختصر محتویات به ریه شود. ترش کردن مکرر و طولانی ممکن است به التهاب مری و در درازمدت به مری بارت منجر شود. اگر سال‌هاست ترش می‌کنید، با پزشک درباره آندوسکوپی صحبت کنید.
ترش کردن با صفرا
گاهی مایع برگشتی زرد یا سبز و بسیار تلخ است. این حالت ممکن است برگشت صفرا باشد که بیشتر بعد از جراحی‌های معده یا برداشتن کیسه صفرا دیده می‌شود و درمان آن با رفلاکس اسیدی کمی متفاوت است. ببینید: ریفلاکس صفراوی. برای مشورت با پزشک، فهرست دکتر معده خوب در تهران، دکتر معده خوب در مشهد و دکتر معده خوب در سمنان را ببینید.
پرسش‌های رایج
چه چیزی اسید معده را سریع خنثی می‌کند؟
آنتی‌اسیدهای بدون نسخه در چند دقیقه اسید را خنثی می‌کنند. نوشیدن یک لیوان آب و ایستادن صاف هم کمک می‌کند.
ترش کردن با گرسنگی ارتباط دارد؟
در برخی افراد مبتلا به گاستریت یا زخم اثنی عشر، معده خالی سوزش و ترش کردن را بیشتر می‌کند؛ وعده‌های منظم و کوچک کمک‌کننده است.
آیا ترش کردن در کودکان هم وجود دارد؟
بله. بالا آوردن شیر در نوزادان شایع است و در کودکان بزرگ‌تر هم رفلاکس دیده می‌شود. ببینید راهنمای رفلاکس کودکان در بخش گوارش کودکان.
جمع‌بندی
ترش کردن بیشتر به خاطر برگشت اسید به مری است نه تولید بیش از حد آن. وعده‌های کوچک، شام زودهنگام، بالا بردن سر تخت، کاهش وزن و ترک سیگار پایه درمان است و داروهای کاهنده اسید با نظر پزشک علائم را کنترل می‌کنند.
دکتر معده در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
- پولیپ معده چیست؟ انواع پولیپ معده، خطر سرطان و نحوه درمان
- استرس و معده؛ گاستریت عصبی چیست و چطور اضطراب معده را درگیر می‌کند؟
- سوزش معده و سر دل؛ علت سوزش معده چیست و چطور سریع آرام می‌شود؟
- میکروب معده (هلیکوباکتر پیلوری)؛ علائم، آزمایش، دوره درمان و رژیم
- گاستروپارزی یا تنبلی معده؛ علائم، ارتباط با دیابت و درمان
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.