بیشتر نفخ‌ها، دل دردها و تغییرات اجابت مزاج گذرا و بی‌خطرند، اما برخی نشانه‌ها می‌توانند خبر از بیماری‌های جدی مثل زخم خونریزی‌دهنده، بیماری التهابی روده یا سرطان بدهند. پزشکان به این نشانه‌ها «علائم خطر» یا «Red flags» می‌گویند. در این مطلب این علائم را یکی‌یکی توضیح می‌دهیم. برای دیدن تصویر کلی، راهنمای جامع بیماری‌های گوارشی را بخوانید.
۱. خون در مدفوع یا مدفوع سیاه
خون روشن روی مدفوع یا دستمال اغلب از بواسیر یا فیشر است، اما می‌تواند از پولیپ یا تومور روده بزرگ هم باشد. مدفوع سیاه، چسبنده و بدبو (ملنا) معمولاً نشانه خونریزی از معده یا اثنی عشر است و نیاز به بررسی فوری دارد. البته قرص آهن و بیسموت هم مدفوع را تیره می‌کنند. توضیح کامل را در خونریزی گوارشی بخوانید.
۲. استفراغ خونی یا قهوه‌ای
استفراغ خون روشن یا ماده‌ای شبیه تفاله قهوه نشانه خونریزی از مری یا معده است و باید بلافاصله به اورژانس مراجعه کرد.
۳. کاهش وزن بی‌دلیل
اگر بدون رژیم و ورزش بیش از ۵ درصد وزن خود را در شش ماه از دست داده‌اید، باید علت آن بررسی شود. سوء جذب، بیماری‌های التهابی روده، پرکاری تیروئید، دیابت و سرطان‌ها از علت‌های مهم آن هستند. بیشتر بخوانید: کاهش وزن بی‌دلیل و بی‌اشتهایی.
۴. مشکل یا درد در بلع
گیر کردن غذا پشت جناغ یا درد هنگام قورت دادن، به‌خصوص اگر رو به بدتر شدن باشد، نیاز به آندوسکوپی دارد. تنگی مری، التهاب مری و تومورها از علت‌های آن هستند.
۵. کم‌خونی فقر آهن بی‌علت
در مردان و زنان یائسه، کم‌خونی فقر آهن تا وقتی خلافش ثابت نشده، باید از نظر خونریزی مخفی گوارشی بررسی شود. معمولاً آندوسکوپی و کولونوسکوپی هر دو لازم است. سلیاک هم یکی از علت‌های کم‌خونی مقاوم است.
۶. زردی
زرد شدن سفیدی چشم و پوست، ادرار پررنگ و مدفوع کم‌رنگ نشانه مشکل کبد یا انسداد مجاری صفراوی است. زردی بدون درد، به‌خصوص در افراد مسن، باید سریع بررسی شود.
۷. درد شدید یا شبانه شکم
دردی که ناگهانی و شدید شروع شده، با تب، استفراغ یا سفت شدن شکم همراه است یا شما را از خواب بیدار می‌کند، با دردهای عملکردی معمول فرق دارد. آپاندیسیت، سنگ صفرا، پانکراتیت، انسداد روده و سوراخ شدن زخم معده از علت‌های آن هستند.
۸. تغییر طولانی عادت روده بعد از ۴۵ سالگی
اگر الگوی اجابت مزاج شما بیش از چند هفته تغییر کرده، مثلاً یبوستی که قبلاً نداشتید یا اسهال‌های متناوب، یا مدفوع باریک شده، کولونوسکوپی توصیه می‌شود.
۹. سابقه خانوادگی سرطان گوارش
اگر پدر، مادر، خواهر یا برادر شما سرطان روده یا معده داشته‌اند، علائم گوارشی شما باید با دقت بیشتری بررسی شود و غربالگری زودتر شروع شود.
در این شرایط چه کنیم؟
با دیدن هر کدام از این علائم، خودسرانه دارو مصرف نکنید و به پزشک مراجعه کنید. در موارد خونریزی شدید، استفراغ خونی، درد شدید یا زردی ناگهانی، مستقیم به اورژانس بروید. برای بررسی‌های غیرفوری می‌توانید از فهرست دکتر گوارش خوب در تهران، دکتر گوارش خوب در اراک و دکتر گوارش خوب در همدان استفاده کنید.
پرسش‌های رایج
آیا هر خونریزی مقعدی نشانه سرطان است؟
نه. بیشتر خونریزی‌های روشن مقعدی از بواسیر و فیشر هستند. اما اگر بالای ۴۵ سال دارید یا خونریزی با تغییر عادت روده همراه است، کولونوسکوپی لازم است.
مدفوع سیاه همیشه خطرناک است؟
قرص آهن، بیسموت و برخی غذاها مدفوع را تیره می‌کنند. اما مدفوع سیاه، براق و چسبنده که بوی تند دارد ممکن است نشانه خونریزی معده باشد و باید سریع بررسی شود.
علائم خطر در کودکان چیست؟
توقف رشد، استفراغ سبز، خون در مدفوع، دل درد شبانه و اسهال طولانی در کودکان نیاز به بررسی پزشک دارد.
جمع‌بندی
بیشتر مشکلات گوارشی خطرناک نیستند، اما خونریزی، کاهش وزن بی‌دلیل، مشکل در بلع، کم‌خونی، زردی، درد شدید یا شبانه، تغییر عادت روده بعد از ۴۵ سالگی و سابقه خانوادگی سرطان، نشانه‌هایی هستند که باید بدون معطلی با پزشک در میان گذاشته شوند.
دکتر گوارش در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.