اگر بدون رژیم یا ورزش، وزن شما در چند ماه به‌طور محسوس کم شده یا اشتهایتان از بین رفته، بدنتان در حال ارسال یک پیام مهم است. کاهش وزن بی‌دلیل یکی از علائم هشداردهنده‌ای است که پزشکان آن را جدی می‌گیرند. در این مطلب علت‌های گوارشی و غیرگوارشی آن را مرور می‌کنیم. برای دیدن سایر علائم مهم، راهنمای جامع بیماری‌های گوارشی را بخوانید.
چه مقدار کاهش وزن غیرطبیعی است؟
از دست دادن بیش از ۵ درصد وزن بدن در شش تا دوازده ماه بدون تلاش برای لاغری، غیرطبیعی محسوب می‌شود؛ مثلاً کاهش چهار کیلوگرم در فردی با وزن ۸۰ کیلوگرم. در سالمندان حتی مقدار کمتر هم اهمیت دارد.
علت‌های گوارشی
- سلیاک و سایر بیماری‌های سوء جذب. بیشتر بخوانید: بیماری سلیاک.
- بیماری‌های التهابی روده، به‌خصوص بیماری کرون.
- زخم معده و گاستریت که باعث ترس از غذا خوردن می‌شوند.
- پانکراتیت مزمن که با مدفوع چرب و سوء جذب همراه است.
- سرطان‌های معده، پانکراس، کبد و روده.
- سیروز و بیماری‌های پیشرفته کبد.
- مشکلات بلع که غذا خوردن را سخت می‌کنند.
علت‌های غیرگوارشی
- پرکاری تیروئید.
- دیابت کنترل‌نشده.
- افسردگی و اضطراب.
- عفونت‌های مزمن مثل سل.
- نارسایی قلب، کلیه یا بیماری مزمن ریه.
- عوارض داروها و مشکلات دندان و دهان در سالمندان.
بی‌اشتهایی؛ کی نگران‌کننده است؟
کاهش موقت اشتها در سرماخوردگی، استرس یا گرما طبیعی است. اما بی‌اشتهایی که چند هفته طول می‌کشد، با سیری زودرس، تهوع یا بیزاری از گوشت همراه است یا باعث کاهش وزن می‌شود، باید بررسی شود. سیری زودرس به‌خصوص بعد از ۵۰ سالگی ممکن است نشانه مشکل معده باشد. درباره سرطان معده و علائم آن جداگانه نوشته‌ایم.
پزشک چه بررسی‌هایی انجام می‌دهد؟
ارزیابی با شرح حال و معاینه کامل شروع می‌شود. آزمایش‌های خون شامل شمارش سلول‌ها، قند، تیروئید، عملکرد کبد و کلیه، آزمایش سلیاک و آزمایش مدفوع معمولاً درخواست می‌شوند. بسته به نتایج، سونوگرافی یا سی‌تی‌اسکن شکم، آندوسکوپی و کولونوسکوپی ممکن است لازم باشد.
چه کار کنیم؟
وزن خود را هر ماه ثبت کنید و اگر کاهش بی‌دلیل دیدید، با پزشک مشورت کنید. همراه کردن علائمی مثل تغییر اجابت مزاج، خونریزی، درد یا تب با این گزارش، به تشخیص سریع‌تر کمک می‌کند. برای پیدا کردن پزشک گوارش در شهرتان، دکتر گوارش خوب در تهران، دکتر گوارش خوب در ایلام و دکتر گوارش خوب در بوشهر را ببینید.
چه آزمایش‌هایی ممکن است درخواست شود؟
برای بررسی کاهش وزن بی‌دلیل، پزشک معمولاً آزمایش کامل خون، فریتین، آزمایش تیروئید، قند خون، آنزیم‌های کبد، آزمایش سلیاک و آزمایش مدفوع را درخواست می‌کند. بسته به نتیجه این آزمایش‌ها و علائم همراه، سونوگرافی یا سی‌تی‌اسکن شکم و آندوسکوپی یا کولونوسکوپی ممکن است لازم شود. ثبت وزن به‌صورت هفتگی و یادداشت غذاهای مصرفی به پزشک در تشخیص کمک زیادی می‌کند.
پرسش‌های رایج
کاهش وزن ناگهانی نشانه سرطان است؟
همیشه نه. پرکاری تیروئید، دیابت، افسردگی و سوء جذب علت‌های شایع‌تری هستند، اما سرطان‌ها هم باید در بررسی‌ها رد شوند.
چرا با وجود خوب غذا خوردن وزن کم می‌کنم؟
اشتهای خوب همراه با کاهش وزن بیشتر به پرکاری تیروئید، دیابت کنترل‌نشده یا سوء جذب مثل سلیاک و نارسایی پانکراس اشاره دارد.
برای کاهش وزن بی‌دلیل به چه پزشکی مراجعه کنیم؟
متخصص داخلی شروع خوبی است؛ اگر علائم گوارشی هم دارید، فوق تخصص گوارش انتخاب مناسب‌تری است.
جمع‌بندی
کاهش وزن بی‌دلیل و بی‌اشتهایی طولانی علامتی است که باید بررسی شود. علت می‌تواند گوارشی مثل سلیاک، کرون، پانکراتیت یا سرطان باشد یا غیرگوارشی مثل تیروئید، دیابت و افسردگی. ثبت منظم وزن و مراجعه به‌موقع، تشخیص را سریع‌تر می‌کند.
دکتر گوارش در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
- بوی بد دهان از معده؛ ارتباط بوی دهان با رفلاکس و میکروب معده
- تهوع و استفراغ؛ علتها، درمان خانگی و زمانی که باید به پزشک مراجعه کرد
- علائم خطر در بیماری‌های گوارشی؛ ۹ نشانهای که نباید نادیده بگیرید
- آروغ زدن زیاد؛ علت‌های آروغ مکرر و راههای کاهش آن
- دل درد و درد شکم؛ محل درد شکم نشانه چه بیماریای است؟
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.