بسیاری از داروهای رایج، از مسکن‌های ساده تا آنتی‌بیوتیک‌ها، می‌توانند به معده و مری آسیب بزنند. شناخت این داروها و روش‌های محافظت از معده به پیشگیری از زخم، خونریزی و سوزش معده کمک می‌کند. این مقاله بخشی از راهنمای انتخاب پزشک گوارش است.
مسکن‌های ضدالتهاب غیراستروئیدی
ایبوپروفن، ناپروکسن، دیکلوفناک، ایندومتاسین، مفنامیک اسید و سلکوکسیب از این گروه هستند. این داروها تولید پروستاگلاندین‌هایی را که از دیواره معده محافظت می‌کنند کم می‌کنند و می‌توانند باعث گاستریت، زخم و خونریزی معده شوند. خطر در افراد بالای ۶۰ تا ۶۵ سال، سابقه زخم معده، مصرف همزمان کورتون یا داروهای ضد انعقاد، دوز بالا و مصرف طولانی بیشتر است. ببینید: زخم معده.
آسپرین
آسپرین حتی با دوز کم که برای پیشگیری از بیماری قلبی مصرف می‌شود، می‌تواند زخم و خونریزی معده ایجاد کند. اگر برای قلب آسپرین مصرف می‌کنید، آن را خودسرانه قطع نکنید، اما درباره محافظت از معده با پزشک صحبت کنید. افرادی که سابقه زخم یا خونریزی دارند، اغلب همراه آسپرین داروی محافظ معده دریافت می‌کنند.
داروهای دیگر
- کورتون‌ها به‌ویژه همراه با مسکن‌های ضدالتهاب.
- داروهای ضد انعقاد و ضد پلاکت مثل وارفارین و کلوپیدوگرل که خطر خونریزی را بالا می‌برند.
- داکسی‌سایکلین، مکمل آهن، پتاسیم و داروهای پوکی استخوان مثل آلندرونات که در صورت گیر کردن در مری زخم مری ایجاد می‌کنند.
- برخی آنتی‌بیوتیک‌ها مثل اریترومایسین و مترونیدازول که تهوع و سوء هاضمه ایجاد می‌کنند.
- متفورمین که در ابتدای مصرف ممکن است ناراحتی گوارشی بدهد.
- داروهای شیمی‌درمانی.
چطور از معده محافظت کنیم؟
- برای دردهای ساده، استامینوفن انتخاب ایمن‌تری برای معده است.
- اگر مسکن ضدالتهاب لازم است، کمترین دوز را برای کوتاه‌ترین مدت و همراه غذا مصرف کنید.
- در افراد پرخطر، پزشک داروی محافظ معده مثل امپرازول یا پنتوپرازول تجویز می‌کند. ببینید: داروهای معده.
- قرص‌ها را با یک لیوان کامل آب و در حالت ایستاده یا نشسته بخورید و تا ۳۰ دقیقه دراز نکشید.
- قبل از شروع درمان طولانی با آسپرین یا مسکن‌ها، عفونت هلیکوباکتر را بررسی و درمان کنید. ببینید: هلیکوباکتر پیلوری.
- از مصرف همزمان چند مسکن ضدالتهاب خودداری کنید.
علائمی که باید جدی گرفت
اگر هنگام مصرف این داروها دچار درد سوزشی بالای شکم، مدفوع سیاه قیری، استفراغ خونی یا قهوه‌ای، سرگیجه یا رنگ‌پریدگی شدید، فوراً به پزشک مراجعه کنید. این علائم ممکن است نشانه خونریزی گوارشی باشند؛ ببینید خونریزی گوارشی.
پرسش‌های رایج
آیا استامینوفن برای معده ضرر دارد؟
استامینوفن با دوز مجاز به معده آسیب نمی‌زند، اما دوز بیش از حد آن به کبد آسیب می‌رساند.
آیا خوردن مسکن با غذا معده را کاملاً محافظت می‌کند؟
خوردن با غذا ناراحتی معده را کم می‌کند اما خطر زخم و خونریزی را از بین نمی‌برد.
آیا داروهای معده را می‌توان طولانی‌مدت مصرف کرد؟
در صورت نیاز و با نظر پزشک بله، اما مصرف طولانی بدون دلیل توصیه نمی‌شود.
جمع‌بندی
مسکن‌های ضدالتهاب، آسپرین، کورتون‌ها و داروهای ضد انعقاد مهم‌ترین داروهای آسیب‌زننده به معده هستند و برخی قرص‌ها هم به مری آسیب می‌زنند. استفاده از استامینوفن برای دردهای ساده، کمترین دوز ضروری، داروی محافظ معده در افراد پرخطر و درمان هلیکوباکتر بهترین راه‌های محافظت هستند.
دکتر معده در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
- تغذیه برای سلامت گوارش؛ غذاهای مفید برای معده و روده و عادتهای غذایی درست
- دمنوشها و گیاهان دارویی برای معده و گوارش؛ چه چیزی مؤثر است و چه چیزی نه؟
- فوق تخصص گوارش کیست؟ چه بیماریهایی را درمان می‌کند و چه زمانی باید مراجعه کرد
- جراح کولورکتال کیست؟ بیماریهایی که جراح روده بزرگ و مقعد درمان می‌کند
- چکاپ گوارش؛ چه آزمایشهایی و در چه سنی برای سلامت معده، روده و کبد لازم است؟
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.