مسمومیت غذایی؛ علائم، درمان خانگی و راه‌های پیشگیری

مسمومیت غذایی بعد از خوردن غذا یا آب آلوده به باکتری‌ها، ویروس‌ها، انگل‌ها یا سموم آن‌ها ایجاد می‌شود. تهوع، استفراغ، اسهال و دل پیچه که چند ساعت تا چند روز بعد از غذا شروع می‌شود، علائم اصلی آن است. بیشتر موارد خفیف‌اند و در خانه درمان می‌شوند. این مطلب زیرمجموعه راهنمای کامل بیماری‌های روده است.

عوامل شایع مسمومیت غذایی

• استافیلوکوک: سم آن در غذاهایی مثل سالاد الویه، شیرینی خامه‌ای و غذاهای مانده ایجاد می‌شود؛ علائم یک تا شش ساعت بعد شروع می‌شود.
• باسیلوس سرئوس: در برنج پخته‌ای که مدت زیادی بیرون یخچال مانده.
• سالمونلا: در تخم‌مرغ خام یا نیم‌پز، مرغ و لبنیات غیرپاستوریزه.
• کمپیلوباکتر: در مرغ نیم‌پز.
• ای‌کولای: در گوشت چرخ‌کرده نیم‌پز و سبزیجات آلوده.
• نوروویروس: در غذاهای آماده‌شده توسط فرد بیمار و صدف‌ها.
• بوتولیسم: نادر اما خطرناک؛ در کنسروهای خانگی و غذاهای نگهداری‌شده نامناسب.

علائم مسمومیت غذایی

تهوع، استفراغ، اسهال، دل پیچه، گاهی تب و ضعف از علائم اصلی هستند. زمان شروع علائم بسته به عامل از یک ساعت تا چند روز متغیر است. اگر چند نفر که غذای مشترکی خورده‌اند همزمان بیمار شوند، احتمال مسمومیت غذایی زیاد است.

درمان در خانه

• نوشیدن مکرر و جرعه‌جرعه ORS برای جبران آب و املاح.
• استراحت معده برای چند ساعت و سپس غذاهای ساده و کم‌چرب.
• پرهیز از الکل، کافئین، نوشابه و غذاهای چرب و تند.
• از مصرف خودسرانه داروی ضد اسهال در اسهال خونی یا تب‌دار خودداری کنید.
• آنتی‌بیوتیک در بیشتر موارد لازم نیست و فقط با تجویز پزشک مصرف شود.

علائم خطر

• اسهال خونی.
• تب بالای ۳۸.۵ درجه.
• استفراغ مداوم و ناتوانی در نوشیدن.
• علائم کم‌آبی.
• علائم عصبی مثل تاری دید، دوبینی، افتادگی پلک، اشکال در بلع یا تکلم و ضعف عضلات که می‌تواند نشانه بوتولیسم باشد و اورژانس است.
• مسمومیت در زنان باردار، کودکان کم سن، سالمندان و افراد با ضعف ایمنی.

پیشگیری از مسمومیت غذایی

• شستن دست‌ها قبل از آماده کردن غذا.
• جدا کردن تخته و چاقوی گوشت خام از سبزیجات.
• پختن کامل گوشت، مرغ و تخم‌مرغ.
• غذای پخته را بیش از دو ساعت بیرون یخچال نگذارید و در هوای گرم کمتر.
• گرم کردن کامل غذای مانده.
• ضدعفونی سبزیجات خام.
• پرهیز از شیر و لبنیات غیرپاستوریزه.
• دور انداختن کنسروهای باد کرده یا با بوی غیرعادی.

اگر علائم بیش از چند روز طول کشید یا علائم خطر دارید، به پزشک مراجعه کنید: دکتر روده خوب در تهران، دکتر روده خوب در ایلام و دکتر روده خوب در شیراز. همچنین گاستروانتریت را بخوانید.

پرسش‌های رایج

جمع‌بندی

مسمومیت غذایی با تهوع، استفراغ و اسهال بعد از غذای آلوده خود را نشان می‌دهد و بیشتر موارد با مایعات و استراحت بهتر می‌شوند. اسهال خونی، تب بالا، کم‌آبی و علائم عصبی نیاز به مراجعه فوری دارند و رعایت بهداشت و نگهداری درست غذا بهترین پیشگیری است.

این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.