گاستروانتریت به التهاب معده و روده گفته می‌شود که بیشتر با ویروس‌ها ایجاد می‌شود و در زبان مردم به آن آنفولانزای روده‌ای یا سرماخوردگی معده هم می‌گویند. اسهال، استفراغ و دل پیچه علائم اصلی آن هستند. این بیماری معمولاً در چند روز خوب می‌شود، اما کم‌آبی خطر اصلی آن است. این مطلب بخشی از راهنمای کامل بیماری‌های روده است.
علت‌های گاستروانتریت
- ویروس‌ها: نوروویروس در بزرگسالان و روتاویروس در کودکان شایع‌ترین علت‌ها هستند.
- باکتری‌ها: سالمونلا، شیگلا، کمپیلوباکتر و انواع ای‌کولای که بیشتر از غذای آلوده منتقل می‌شوند.
- انگل‌ها مثل ژیاردیا. ببینید: انگل روده.
- سموم باکتریایی در غذا. ببینید: مسمومیت غذایی.
ویروس‌های روده‌ای بسیار مسری‌اند و از راه دست آلوده، سطوح، غذا و آب منتقل می‌شوند. آنفولانزای فصلی که بیماری تنفسی است، با آنفولانزای روده‌ای تفاوت دارد.
علائم
- اسهال آبکی.
- تهوع و استفراغ.
- دل پیچه و درد شکم.
- تب خفیف، سردرد و بدن درد.
- بی‌اشتهایی و ضعف.
علائم معمولاً یک تا سه روز بعد از تماس شروع می‌شوند و یک تا سه روز طول می‌کشند، هرچند ممکن است تا ده روز هم ادامه پیدا کنند.
درمان در خانه
- جبران آب و املاح با محلول ORS به صورت جرعه‌جرعه و مکرر.
- اگر استفراغ دارید، هر چند دقیقه یک قاشق مایع بنوشید و به تدریج مقدار را بیشتر کنید.
- استراحت کافی.
- وقتی استفراغ کم شد، غذاهای ساده مثل برنج، نان، سیب‌زمینی، موز و ماست بخورید.
- از نوشابه، آبمیوه صنعتی، قهوه و غذاهای چرب پرهیز کنید.
- آنتی‌بیوتیک در گاستروانتریت ویروسی اثری ندارد.
علائم کم‌آبی
خشکی دهان و لب‌ها، تشنگی شدید، کاهش ادرار یا ادرار تیره، سرگیجه هنگام ایستادن، خستگی شدید و در کودکان، گریه بدون اشک، فرو رفتن ملاج و بی‌حالی نشانه‌های کم‌آبی هستند. کم‌آبی شدید، به‌خصوص در کودکان و سالمندان، نیاز به سرم وریدی دارد. درباره اسهال کودکان در اسهال کودکان و کم‌آبی نوشته‌ایم.
کی به پزشک مراجعه کنیم؟
- اسهال خونی یا مدفوع سیاه.
- تب بالا.
- استفراغ بیش از ۲۴ ساعت یا ناتوانی در نگه داشتن مایعات.
- علائم کم‌آبی.
- درد شدید شکم.
- علائم بیش از چند روز در بزرگسالان.
برای اسهال‌های طولانی یا تکرارشونده، پزشک گوارش علت را بررسی می‌کند: دکتر روده خوب در تهران، دکتر روده خوب در مشهد و دکتر روده خوب در سمنان. همچنین اسهال حاد و مزمن را بخوانید.
پیشگیری
- شستن دست‌ها با آب و صابون؛ ژل الکلی روی نوروویروس اثر کمی دارد.
- ضدعفونی سطوح با محلول سفیدکننده رقیق.
- جدا کردن حوله و ظروف فرد بیمار.
- واکسن روتاویروس برای شیرخواران.
- پرهیز از تهیه غذا برای دیگران تا دو روز بعد از بهبود.
پرسش‌های رایج
آنفولانزای روده‌ای چند روز طول می‌کشد؟
معمولاً یک تا سه روز، اما گاهی تا یک هفته یا بیشتر.
آیا گاستروانتریت مسری است؟
بله. تا چند روز بعد از بهبود هم ویروس در مدفوع دفع می‌شود و ممکن است به دیگران منتقل شود.
در عفونت روده شیر بخوریم؟
بهتر است چند روز شیر را محدود کنید، چون ممکن است عدم تحمل موقت لاکتوز ایجاد شود؛ ماست معمولاً بهتر تحمل می‌شود.
جمع‌بندی
گاستروانتریت عفونت شایع معده و روده است که بیشتر ویروسی است و با اسهال، استفراغ و دل پیچه همراه است. مهم‌ترین درمان، جبران آب و املاح با ORS و استراحت است. علائم کم‌آبی، اسهال خونی و تب بالا نیاز به مراجعه به پزشک دارند.
دکتر روده در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.