رنگ، شکل و بوی مدفوع اطلاعات ارزشمندی درباره سلامت دستگاه گوارش می‌دهد. بیشتر تغییرات رنگ مدفوع به غذا یا داروها مربوط و بی‌خطرند، اما برخی رنگ‌ها نشانه بیماری‌هایی هستند که باید جدی گرفته شوند. این مقاله بخشی از راهنمای کامل بیماری‌های روده است.
رنگ طبیعی مدفوع
رنگ قهوه‌ای مدفوع به خاطر صفرا و تجزیه آن توسط باکتری‌های روده است. طیف قهوه‌ای روشن تا تیره و حتی کمی سبز یا زرد معمولاً طبیعی است.
مدفوع سبز
خوردن سبزیجات برگ سبز، رنگ‌های خوراکی و مکمل آهن ممکن است مدفوع را سبز کند. در اسهال، مدفوع سریع از روده عبور می‌کند و صفرا فرصت تجزیه کامل پیدا نمی‌کند، به همین دلیل سبز دیده می‌شود. در نوزادان هم مدفوع سبز اغلب طبیعی است.
مدفوع زرد و چرب
مدفوع زرد، براق، چرب، بسیار بدبو که در آب شناور است و به سختی شسته می‌شود، ممکن است نشانه سوء جذب چربی باشد. سلیاک، نارسایی پانکراس، پانکراتیت مزمن و ژیاردیا از علت‌های آن هستند. ببینید: بیماری سلیاک و پانکراتیت.
مدفوع سیاه
قرص آهن، بیسموت، زغال فعال و برخی غذاها مثل جگر و توت سیاه، مدفوع را تیره می‌کنند. اما مدفوع سیاه، چسبنده و قیرمانند با بوی بسیار تند ممکن است نشانه خونریزی از معده یا اثنی عشر باشد و نیاز به مراجعه فوری دارد. ببینید: خونریزی گوارشی.
مدفوع قرمز
چغندر، رنگ‌های قرمز خوراکی و گوجه‌فرنگی ممکن است مدفوع را قرمز کنند. خون قرمز روشن معمولاً از بواسیر یا فیشر است، اما می‌تواند از پولیپ، کولیت یا سرطان روده هم باشد. ببینید: خون در مدفوع.
مدفوع سفید یا خاکستری
مدفوع کم‌رنگ، سفید یا خاکستری مثل خاک رس نشانه نرسیدن صفرا به روده است و ممکن است به دلیل انسداد مجاری صفراوی با سنگ یا تومور، یا بیماری‌های کبد باشد؛ به‌خصوص اگر با زردی پوست و ادرار تیره همراه باشد باید سریع بررسی شود. ببینید: زردی بزرگسالان. باریم مصرفی برای عکس رادیولوژی هم موقتاً مدفوع را سفید می‌کند.
شکل مدفوع؛ مقیاس بریستول
- نوع ۱ و ۲: تکه‌های سفت و گلوله‌ای؛ نشانه یبوست.
- نوع ۳ و ۴: شبیه سوسیس، صاف و نرم؛ طبیعی.
- نوع ۵: تکه‌های نرم با لبه‌های مشخص؛ متمایل به شل.
- نوع ۶ و ۷: شل، کف‌آلود یا آبکی؛ اسهال.
اگر تغییر رنگ یا شکل مدفوع بیش از چند روز طول کشید و به غذا یا دارو مربوط نبود، با پزشک مشورت کنید: دکتر روده خوب در تهران، دکتر روده خوب در سنندج و دکتر روده خوب در کرمان. برای یبوست و اسهال، مقاله‌های یبوست مزمن و اسهال را بخوانید.
پرسش‌های رایج
مدفوع سبز در بزرگسالان نشانه چیست؟
بیشتر به غذا، مکمل آهن یا اسهال مربوط است و معمولاً بی‌خطر است.
مدفوع شناور طبیعی است؟
گاهی به خاطر گاز زیاد طبیعی است، اما اگر همیشه چرب و بدبو و شناور است، ممکن است نشانه سوء جذب باشد.
دفع موکوس یا بلغم در مدفوع طبیعی است؟
مقدار کمی موکوس طبیعی است. موکوس زیاد در سندرم روده تحریک‌پذیر و همراه با خون در کولیت دیده می‌شود.
جمع‌بندی
رنگ قهوه‌ای در طیف‌های مختلف طبیعی است و بیشتر تغییرات رنگ به غذا و دارو مربوط‌اند. مدفوع سیاه قیرمانند، خون در مدفوع، مدفوع سفید همراه با زردی و مدفوع چرب و بدبو نیاز به بررسی پزشکی دارند.
دکتر روده در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.