انگل‌های روده با وجود بهبود بهداشت، هنوز در ایران شایع‌اند؛ به‌خصوص در کودکان و مناطقی که دسترسی به آب سالم محدودتر است. ژیاردیا، کرمک و آسکاریس از شایع‌ترین انگل‌های روده هستند. این مطلب علائم، تشخیص و درمان آن‌ها را توضیح می‌دهد و بخشی از راهنمای کامل بیماری‌های روده است.
انگل‌ها چطور منتقل می‌شوند؟
بیشتر انگل‌های روده از راه آب یا غذای آلوده به مدفوع، سبزیجات خام شسته‌نشده، دست‌های آلوده و تماس نزدیک منتقل می‌شوند. کرمک بسیار مسری است و در خانواده‌ها و مهدکودک‌ها به‌راحتی از فردی به فرد دیگر می‌رسد. آب چشمه و رودخانه حتی اگر زلال باشد، ممکن است کیست ژیاردیا داشته باشد.
ژیاردیا
ژیاردیا انگلی تک‌سلولی است که در روده باریک زندگی می‌کند. علائم آن شامل اسهال آبکی یا چرب و بدبو، نفخ زیاد، دل پیچه، آروغ با بوی تخم‌مرغ گندیده، تهوع، کاهش اشتها و وزن است. گاهی علائم هفته‌ها ادامه پیدا می‌کند و بعد از درمان هم ممکن است مدتی عدم تحمل لاکتوز باقی بماند. درمان با داروهایی مثل مترونیدازول یا تینیدازول با تجویز پزشک است.
کرمک
کرمک کرم‌های کوچک سفید نخ‌مانندی هستند که بیشتر در کودکان دیده می‌شوند. ماده‌ها شب‌ها به اطراف مقعد می‌آیند و تخم می‌گذارند و باعث خارش شدید شبانه، بی‌خوابی، بی‌قراری و گاهی خارش واژن در دختران می‌شوند. تشخیص با دیدن کرم یا روش نوار چسب صبحگاهی است. درمان با مبندازول یا آلبندازول است که معمولاً دو هفته بعد تکرار می‌شود و بهتر است همه اعضای خانواده همزمان درمان شوند. ببینید: خارش مقعد.
سایر انگل‌ها
- آسکاریس: کرم گرد بزرگ؛ معمولاً بی‌علامت، اما در آلودگی شدید دل درد و انسداد روده ایجاد می‌کند.
- آمیب (انتاموبا هیستولیتیکا): اسهال خونی و گاهی آبسه کبد. ببینید راهنمای بیماری‌های کبد.
- کرم کدو (تنیا): از راه گوشت نیم‌پز گاو یا خوک.
- بلاستوسیستیس: شایع و در بیشتر موارد بی‌اهمیت؛ تصمیم به درمان با پزشک است.
- کریپتوسپوریدیوم: اسهال آبکی، به‌خصوص در افراد با ضعف ایمنی.
تشخیص
آزمایش مدفوع (O&P) روش اصلی تشخیص است و چون دفع انگل متناوب است، معمولاً سه نمونه در روزهای مختلف درخواست می‌شود. آزمایش آنتی‌ژن مدفوع برای ژیاردیا دقت بالاتری دارد. درباره آزمایش‌های مدفوع در آزمایش‌های تشخیصی گوارش نوشته‌ایم.
پیشگیری
- شستن دست‌ها با آب و صابون قبل از غذا و بعد از دستشویی.
- ضدعفونی کامل سبزیجات خام.
- پرهیز از آب چشمه و رودخانه بدون جوشاندن.
- پختن کامل گوشت.
- کوتاه نگه داشتن ناخن کودکان.
- شستن ملحفه و لباس زیر در آب داغ در آلودگی کرمک.
اگر اسهال طولانی، نفخ شدید یا خارش شبانه مقعد دارید، با پزشک مشورت کنید: دکتر روده خوب در تهران، دکتر روده خوب در خرم آباد و دکتر روده خوب در اردبیل. برای سایر علت‌های اسهال، اسهال حاد و مزمن را بخوانید.
پرسش‌های رایج
انگل روده چه علائمی دارد؟
اسهال، نفخ، دل درد، کاهش وزن و در کرمک، خارش شبانه مقعد شایع‌ترین علائم هستند. بسیاری از آلودگی‌ها هم بی‌علامت‌اند.
آیا همه اعضای خانواده باید داروی کرمک بخورند؟
بله. به دلیل سرایت بالا، معمولاً درمان همزمان همه اعضای خانواده توصیه می‌شود.
آیا سیر و تخمه کدو انگل را از بین می‌برند؟
شواهد کافی برای اثربخشی این روش‌ها وجود ندارد و جایگزین داروهای ضدانگل نیستند.
جمع‌بندی
انگل‌های روده مثل ژیاردیا و کرمک هنوز شایع‌اند و با اسهال، نفخ، دل درد یا خارش مقعد خود را نشان می‌دهند. تشخیص با آزمایش مدفوع است و داروهای ضدانگل با تجویز پزشک مؤثرند. شستن دست، ضدعفونی سبزیجات و آب سالم بهترین راه پیشگیری است.
دکتر روده در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
- سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS)؛ علائم، انواع، علتها و درمان روده تحریک‌پذیر
- آپاندیسیت؛ علائم آپاندیس، محل درد، تشخیص و عمل آپاندیس
- تنبلی روده چیست؟ علتها، علائم و درمان کندی حرکات روده
- گاستروانتریت یا آنفولانزای رودهای؛ علائم عفونت معده و روده و درمان آن
- مسمومیت غذایی؛ علائم، درمان خانگی و راههای پیشگیری
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.