کولونوسکوپی بررسی کامل روده بزرگ با یک لوله انعطاف‌پذیر دوربین‌دار است که از راه مقعد وارد می‌شود. این روش هم تشخیصی است و هم درمانی، چون پولیپ‌ها در همان جلسه برداشته می‌شوند و به این ترتیب از بروز سرطان روده پیشگیری می‌شود. این مقاله بخشی از راهنمای آندوسکوپی و آزمایش‌های گوارش است.
چرا کولونوسکوپی انجام می‌شود؟
- غربالگری سرطان روده بزرگ از ۴۵ سالگی. ببینید: غربالگری سرطان روده.
- خون در مدفوع یا مثبت بودن تست خون مخفی مدفوع.
- کم‌خونی فقر آهن بدون علت.
- اسهال مزمن، تغییر پایدار در اجابت مزاج یا درد شکم مداوم.
- تشخیص و پیگیری بیماری التهابی روده (کرون و کولیت).
- پیگیری بعد از برداشتن پولیپ یا جراحی سرطان روده.
کولونوسکوپی چگونه انجام می‌شود؟
بعد از آماده‌سازی روده در روز قبل، بیمار به پهلوی چپ دراز می‌کشد و آرام‌بخش وریدی دریافت می‌کند. پزشک دستگاه را از راه مقعد وارد کرده و آرام تا ابتدای روده بزرگ (سکوم) و گاهی انتهای روده کوچک جلو می‌برد. با دمیدن هوا یا دی‌اکسید کربن، دیواره روده باز می‌شود. بررسی دقیق هنگام بیرون کشیدن دستگاه انجام می‌شود و کل روش ۲۰ تا ۴۵ دقیقه طول می‌کشد.
اگر پولیپی دیده شود، با حلقه سیمی یا پنس برداشته و برای پاتولوژی فرستاده می‌شود. برداشتن پولیپ درد ندارد. پولیپ‌های بزرگ‌تر ممکن است با روش‌های پیشرفته‌تر یا در جلسه دوم برداشته شوند.
آمادگی روده، مهم‌ترین مرحله
اگر روده کاملاً تمیز نباشد، پولیپ‌های کوچک دیده نمی‌شوند و ممکن است تکرار کولونوسکوپی لازم شود. رژیم کم‌فیبر، مایعات شفاف و داروی ملین قوی مثل پلی‌اتیلن گلیکول اجزای اصلی آمادگی هستند. برنامه دقیق را در آمادگی کولونوسکوپی نوشته‌ایم.
آیا کولونوسکوپی درد دارد؟
بدون آرام‌بخش، کولونوسکوپی به خاطر کشیده شدن روده و هوای داخل آن می‌تواند ناراحت‌کننده باشد. با آرام‌بخش یا بیهوشی سبک، بیشتر بیماران خواب هستند و دردی احساس نمی‌کنند. بعد از روش نفخ و دفع گاز طبیعی است. ببینید: بیهوشی و درد در آندوسکوپی.
عوارض کولونوسکوپی
کولونوسکوپی ایمن است. خونریزی بعد از برداشتن پولیپ در کمتر از یک درصد و سوراخ شدن روده در حدود یک مورد از هر هزار تا سه هزار کولونوسکوپی رخ می‌دهد. درد شدید و پیشرونده شکم، تب، یا خونریزی بیش از چند قاشق بعد از روش، نیاز به مراجعه فوری دارد.
بعد از کولونوسکوپی
- غذای سبک را می‌توانید همان روز شروع کنید، مگر اینکه پزشک چیز دیگری گفته باشد.
- رانندگی و کارهای حساس را به روز بعد موکول کنید.
- لکه خون مختصر بعد از برداشتن پولیپ ممکن است دیده شود.
- جواب پاتولوژی پولیپ زمان کولونوسکوپی بعدی را مشخص می‌کند. ببینید: پولیپ روده.
پرسش‌های رایج
هر چند سال یک بار کولونوسکوپی لازم است؟
اگر کولونوسکوپی طبیعی باشد و خطر بالایی نداشته باشید، هر ده سال. با پولیپ یا سابقه خانوادگی، فاصله کوتاه‌تر و بین سه تا پنج سال است.
کولونوسکوپی سرطان را تشخیص می‌دهد؟
بله. کولونوسکوپی دقیق‌ترین روش تشخیص سرطان روده بزرگ است و با برداشتن پولیپ‌ها از ایجاد آن هم جلوگیری می‌کند.
بعد از کولونوسکوپی کی می‌توانم سر کار بروم؟
بیشتر افراد روز بعد به کار عادی برمی‌گردند.
جمع‌بندی
کولونوسکوپی دقیق‌ترین روش بررسی روده بزرگ و تنها روشی است که هم پولیپ را پیدا می‌کند و هم برمی‌دارد. آمادگی کامل روده، آرام‌بخش مناسب و انجام آن در زمان درست برای غربالگری، بهترین راه پیشگیری از سرطان روده است.
پزشک آندوسکوپی و کولونوسکوپی در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
- بیوپسی در آندوسکوپی و تفسیر جواب پاتولوژی؛ گاستریت، متاپلازی و دیسپلازی
- کپسول آندوسکوپی چیست؟ کاربرد، روش انجام و محدودیتها
- بوتاکس معده برای لاغری؛ روش انجام، اثربخشی، عوارض و افراد مناسب
- آزمایش‌های تشخیصی گوارش؛ آزمایش مدفوع، خون مخفی، تست تنفسی و آزمایش خون
- آندوسکوپی معده چیست؟ آمادگی، مراحل انجام، درد و بعد از آندوسکوپی
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.