ERCP یا کلانژیوپانکراتوگرافی رتروگراد آندوسکوپیک، روشی ترکیبی از آندوسکوپی و عکس‌برداری با اشعه ایکس است که با آن پزشک گوارش می‌تواند مجاری صفراوی و پانکراس را ببیند و درمان کند. خارج کردن سنگ مجرای صفراوی و باز کردن تنگی‌ها با استنت مهم‌ترین کاربردهای آن هستند. این مقاله بخشی از راهنمای کیسه صفرا و پانکراس است.
ERCP چگونه انجام می‌شود؟
بیمار معمولاً با آرام‌بخشی عمیق یا بیهوشی روی شکم یا پهلو دراز می‌کشد. پزشک آندوسکوپ مخصوصی را از دهان تا دوازدهه پیش می‌برد، دهانه مجرای صفراوی (پاپیلا) را پیدا می‌کند و لوله باریکی وارد آن می‌کند. با تزریق ماده حاجب و عکس‌برداری، مجاری دیده می‌شوند. سپس پزشک با برش کوچکی در دهانه مجرا (اسفنکتروتومی)، سنگ‌ها را با بالون یا سبد خارج می‌کند یا استنت می‌گذارد. کار معمولاً ۳۰ تا ۹۰ دقیقه طول می‌کشد.
کاربردهای ERCP
- خارج کردن سنگ‌های مجرای صفراوی مشترک. ببینید: سنگ کیسه صفرا.
- درمان عفونت مجاری صفراوی (کلانژیت).
- باز کردن تنگی‌های خوش‌خیم و بدخیم مجاری با استنت.
- درمان نشت صفرا بعد از جراحی.
- گرفتن نمونه از تنگی‌ها.
- برخی موارد پانکراتیت مزمن با سنگ یا تنگی مجرای پانکراس. ببینید: پانکراتیت.
امروزه ERCP بیشتر یک روش درمانی است و برای تشخیص صرف، از روش‌های کم‌خطرتر مثل MRCP و اندوسونوگرافی استفاده می‌شود.
آمادگی قبل از ERCP
- حداقل شش تا هشت ساعت قبل ناشتا باشید.
- داروهای رقیق‌کننده خون را با نظر پزشک قطع یا تنظیم کنید.
- اگر به ماده حاجب حساسیت دارید، اطلاع دهید.
- آزمایش‌های خون، به‌خصوص انعقاد، را انجام دهید.
- یک همراه برای بعد از عمل داشته باشید؛ گاهی بستری یک شبه لازم است.
عوارض ERCP
- پانکراتیت بعد از ERCP: شایع‌ترین عارضه، در حدود ۳ تا ۱۰ درصد بیماران؛ معمولاً خفیف است.
- خونریزی از محل برش، به‌خصوص در مصرف‌کنندگان رقیق‌کننده خون.
- عفونت.
- به ندرت سوراخ شدن دوازدهه.
- عوارض آرام‌بخشی.
پزشک با استفاده از داروهایی مثل شیاف ایندومتاسین و سرم کافی، احتمال پانکراتیت را کم می‌کند. درد شدید شکم، تب، استفراغ خونی یا مدفوع سیاه بعد از ERCP را فوراً اطلاع دهید.
بعد از ERCP
بیشتر بیماران همان روز یا روز بعد مرخص می‌شوند. گلودرد خفیف و نفخ شایع است. رژیم معمولاً از مایعات شروع می‌شود. اگر استنت پلاستیکی گذاشته شده، باید طبق برنامه پزشک (معمولاً سه ماه بعد) تعویض یا خارج شود. اگر سنگ مجرا داشته‌اید و کیسه صفرا هنوز سر جایش است، معمولاً برداشتن کیسه صفرا توصیه می‌شود. ERCP در مراکز مجهز و توسط فوق تخصص گوارش آموزش‌دیده انجام می‌شود: دکتر کیسه صفرا و پانکراس خوب در تهران، دکتر کیسه صفرا و پانکراس خوب در کرمانشاه و دکتر کیسه صفرا و پانکراس خوب در اصفهان.
پرسش‌های رایج
ERCP درد دارد؟
با آرام‌بخشی یا بیهوشی انجام می‌شود و بیمار معمولاً دردی احساس نمی‌کند. بعد از آن ممکن است نفخ یا گلودرد خفیف وجود داشته باشد.
فرق ERCP با MRCP چیست؟
MRCP نوعی ام‌آرآی بدون نیاز به آندوسکوپی است که فقط مجاری را نشان می‌دهد، اما ERCP علاوه بر دیدن، امکان درمان مثل خارج کردن سنگ را دارد.
آیا بعد از ERCP بستری لازم است؟
گاهی بله؛ بسته به شرایط بیمار و نوع کار انجام‌شده، ممکن است یک شب بستری لازم باشد.
جمع‌بندی
ERCP روشی آندوسکوپی برای دیدن و درمان مجاری صفراوی و پانکراس است که بیشتر برای خارج کردن سنگ مجرا و گذاشتن استنت در تنگی‌ها استفاده می‌شود. پانکراتیت شایع‌ترین عارضه آن است و انجام آن در مراکز مجهز توسط پزشک باتجربه اهمیت دارد.
دکتر کیسه صفرا و پانکراس در شهرهای مختلف
مطالب مرتبط
این مطلب برای آگاهی عمومی نوشته شده و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.
یک پاسخ